Sau gần 20 năm thành lập, Khu công nghiệp Đại Kim (Hà Tĩnh) vẫn chưa thể trở thành cực tăng trưởng như kỳ vọng. Từ thay đổi chính sách ưu đãi, hạn chế về vị trí logistics đến những dự án dang dở, câu chuyện của KCN Đại Kim là bài học điển hình về thu hút đầu tư công nghiệp tại khu vực biên giới.
Khu công nghiệp Đại Kim: Kỳ vọng lớn nhưng thực tế còn nhiều trăn trở
Khu công nghiệp Đại Kim nằm trong Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, thuộc địa bàn xã Sơn Kim 1, tỉnh Hà Tĩnh. Được thành lập từ năm 2007 với quy mô khoảng 33 ha, khu công nghiệp này từng được kỳ vọng trở thành hạt nhân phát triển kinh tế cho khu vực biên giới phía Tây Hà Tĩnh.
Vị trí của KCN Đại Kim được đánh giá có lợi thế nhất định khi nằm gần cửa khẩu quốc tế, có tiềm năng phát triển thương mại biên mậu, công nghiệp chế biến, logistics và các ngành sản xuất phục vụ xuất nhập khẩu.
Tuy nhiên, thực tế sau gần hai thập kỷ, bức tranh lại khá trái ngược.
Thay vì trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư, KCN Đại Kim vẫn ở tình trạng “thưa thớt” doanh nghiệp, nhiều khu đất bỏ hoang, nhà xưởng xuống cấp, dự án dở dang kéo dài.
Đây không chỉ là câu chuyện riêng của một khu công nghiệp, mà còn phản ánh nhiều vấn đề cốt lõi trong chiến lược phát triển công nghiệp vùng biên.
Thực trạng KCN Đại Kim: Số lượng nhà đầu tư ít, dự án hoạt động ngắn ngủi
Theo ghi nhận, đến nay KCN Đại Kim mới chỉ có 4 doanh nghiệp đăng ký đầu tư, sử dụng khoảng 13 ha đất, tức chưa khai thác hết một nửa quỹ đất hiện có.
Trong số đó:
- Công ty CP May Five Star Hà Tĩnh từng là doanh nghiệp đầu tiên đi vào hoạt động từ năm 2016 trong lĩnh vực may mặc xuất khẩu.
- Sau nhiều khó khăn về đơn hàng và tài chính, doanh nghiệp dừng hoạt động cuối năm 2023.
- Nhà máy sau đó được chuyển nhượng cho nhà đầu tư Hàn Quốc là Tập đoàn Cosmo vào đầu năm 2025.
- Tuy nhiên đến tháng 3/2026, hoạt động tiếp tục dừng lại.
Một trường hợp khác là:
Công ty CP Xe điện Hà Tĩnh, với dự án tổng vốn đầu tư khoảng 55 tỷ đồng, từng sản xuất xe điện và thiết bị điện dân dụng.
Doanh nghiệp đã sản xuất khoảng 4.000 xe máy điện nhưng nhanh chóng gặp khó khăn và buộc phải dừng hoạt động.
Các doanh nghiệp còn lại:
- Công ty TNHH Gỗ công nghiệp mới Sông Mê Kông
- Công ty TNHH MTV Petrolimex Hà Tĩnh
đến nay vẫn chưa triển khai hoạt động đầu tư như cam kết.
Hệ quả là hàng loạt nhà xưởng để không, công trình dang dở và quỹ đất công nghiệp bị lãng phí kéo dài.
Vì sao KCN Đại Kim khó thu hút nhà đầu tư?
1. Mất lợi thế ưu đãi thuế – cú sốc lớn nhất với doanh nghiệp
Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là sự thay đổi về chính sách ưu đãi.
Trước đây, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo được hưởng cơ chế ưu đãi tương tự khu phi thuế quan, tạo sức hút lớn với doanh nghiệp sản xuất và thương mại.
Tuy nhiên, từ khi Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu có hiệu lực từ ngày 1/9/2016, nhiều cơ chế ưu đãi không còn được áp dụng.
Điều này khiến doanh nghiệp trong khu vực mất lợi thế cạnh tranh đáng kể.
Tác động thực tế rất rõ:
- chi phí đầu vào tăng
- lợi thế giá bán giảm
- mô hình kinh doanh bị phá vỡ
- doanh nghiệp khó cạnh tranh với các khu công nghiệp khác
Trường hợp Công ty Xe điện Hà Tĩnh là ví dụ điển hình.
Khi ưu đãi thuế không còn, doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh và buộc phải dừng sản xuất.
Đây là yếu tố mang tính quyết định đối với khu công nghiệp vốn được định vị dựa trên lợi thế chính sách.
2. Vị trí biên giới nhưng chưa trở thành lợi thế logistics
Về lý thuyết, gần cửa khẩu quốc tế là lợi thế lớn.
Nhưng trên thực tế, lợi thế này chưa được chuyển hóa thành sức hút đầu tư thực tế.
Nguyên nhân gồm:
- lưu lượng thương mại chưa đủ mạnh
- chuỗi logistics chưa phát triển
- thiếu trung tâm kho bãi quy mô
- chưa có hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ
- chi phí vận chuyển cao
Khác với các khu công nghiệp gần cảng biển, sân bay hoặc trung tâm tiêu dùng lớn, KCN Đại Kim nằm ở khu vực xa các cực kinh tế trọng điểm.
Điều này khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ về:
- chi phí logistics
- thời gian vận chuyển
- tuyển dụng lao động
- khả năng kết nối khách hàng
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gay gắt, vị trí không đủ thuận lợi là một bất lợi lớn.
3. Quy mô nhỏ, khó tạo hiệu ứng cụm công nghiệp
KCN Đại Kim chỉ có quy mô khoảng 33 ha.
Đây là diện tích khá nhỏ nếu so với mặt bằng các khu công nghiệp hiện đại.
Quy mô nhỏ dẫn tới nhiều hạn chế:
- khó thu hút nhà đầu tư lớn
- thiếu không gian mở rộng sản xuất
- khó hình thành chuỗi cung ứng nội khu
- khó đầu tư hạ tầng đồng bộ với hiệu quả kinh tế cao
Nhà đầu tư hiện nay thường ưu tiên các khu công nghiệp quy mô lớn, có:
- hệ sinh thái doanh nghiệp sẵn có
- hạ tầng logistics hoàn chỉnh
- nguồn lao động dồi dào
- khả năng mở rộng lâu dài
KCN Đại Kim hiện chưa đáp ứng tốt các tiêu chí này.
4. Hiệu ứng “nhà đầu tư thất bại” làm giảm niềm tin thị trường
Một khu công nghiệp khi có nhiều doanh nghiệp rút lui sẽ tạo tín hiệu tiêu cực.
Nhà đầu tư mới thường nhìn vào lịch sử vận hành để đánh giá rủi ro.
Tại Đại Kim:
- doanh nghiệp may mặc đóng cửa
- doanh nghiệp xe điện ngừng sản xuất
- dự án đăng ký nhưng không triển khai
Điều này vô tình tạo tâm lý e ngại.
Nhà đầu tư có thể đặt câu hỏi:
- Vì sao doanh nghiệp trước thất bại?
- Vấn đề nằm ở thị trường hay môi trường đầu tư?
- Hạ tầng có đủ đáp ứng không?
- Chính sách có ổn định không?
Một khi niềm tin suy giảm, việc thu hút vốn càng khó khăn hơn.
5. Hạ tầng và hệ sinh thái hỗ trợ chưa hoàn chỉnh
Một khu công nghiệp hiện đại không chỉ cần đất sạch.
Nhà đầu tư quan tâm đến cả hệ sinh thái:
- điện ổn định
- nước công nghiệp
- xử lý nước thải
- viễn thông
- logistics
- nhà ở công nhân
- dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp
Nếu hệ sinh thái chưa đầy đủ, doanh nghiệp sẽ phải tự đầu tư nhiều hơn, làm tăng chi phí.
Đây là rào cản đáng kể, đặc biệt với doanh nghiệp FDI.
6. Bài toán lao động tại khu vực biên giới
Một yếu tố quan trọng khác là nhân lực.
Xã Sơn Kim 1 có điều kiện kinh tế còn khó khăn, sinh kế người dân phụ thuộc nhiều vào rừng.
Tuy nhiên, lao động công nghiệp hiện đại cần:
- tay nghề
- tính ổn định
- kỹ năng sản xuất
- khả năng thích ứng quy trình công nghiệp
Nếu doanh nghiệp lo ngại thiếu lao động phù hợp, quyết định đầu tư sẽ chậm lại.
KCN Đại Kim cần gì để “hồi sinh”?
Hoàn thiện cơ chế ưu đãi cạnh tranh
Nếu không thể khôi phục mô hình ưu đãi cũ, cần có chính sách thay thế đủ hấp dẫn:
- ưu đãi thuê đất
- hỗ trợ thuế địa phương
- hỗ trợ hạ tầng
- cải cách thủ tục đầu tư
Định vị lại ngành nghề thu hút
Thay vì thu hút dàn trải, nên tập trung vào nhóm ngành phù hợp:
- chế biến nông lâm sản
- logistics cửa khẩu
- kho vận
- thương mại biên giới
- công nghiệp nhẹ
Tăng liên kết vùng
KCN Đại Kim cần được kết nối tốt hơn với:
- quốc lộ
- hành lang logistics
- khu kinh tế khác
- mạng lưới thương mại xuyên biên giới
Tái cơ cấu quỹ đất và tài sản bỏ hoang
Những nhà xưởng không sử dụng kéo dài cần được xử lý nhanh:
- chuyển nhượng
- tái cơ cấu
- thay đổi mục đích phù hợp
- thu hút nhà đầu tư mới
Kết luận
Câu chuyện của Khu công nghiệp Đại Kim cho thấy rằng một khu công nghiệp không thể chỉ dựa vào kỳ vọng quy hoạch để thành công.
Thu hút đầu tư đòi hỏi sự kết hợp của:
- chính sách ổn định
- hạ tầng hiệu quả
- vị trí cạnh tranh
- logistics mạnh
- hệ sinh thái doanh nghiệp hoàn chỉnh
Nếu những điểm nghẽn hiện nay được tháo gỡ đúng hướng, KCN Đại Kim vẫn có cơ hội tìm lại vai trò là động lực phát triển kinh tế cho khu vực biên giới phía Tây Hà Tĩnh.
Liên hệ ngay
Nguồn tham khảo:
Truy cập miễn phí thông tin độc quyền về cho thuê kho, nhà xưởng, đất tại Đồng Nai, Bình Dương, Long An, TP.HCM, …
KHU CÔNG NGHIỆP 247 là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực mua, bán, cho thuê nhà xưởng, bất động sản. Chúng tôi tự hào là đơn vị hàng đầu cung cấp các dịch vụ bất động sản tại Việt Nam. Chúng tôi có một đội ngũ chuyên viên tư vấn bất động sản có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm và luôn lấy chữ TÍN làm trọng.
Phone: 0901 490 348
Email: datkhucongnghiep247@gmail.com
Website: datkhucongnghiep247.com.vn
